Hai tuần, hai chiến thắng: Kostyuk lại vượt qua Stephens tại US Open

New York, đêm thứ Ba – Sân Louis Armstrong vẫn còn nguyên hơi nóng của một trận đấu vừa kết thúc. Marta Kostyuk (sinh năm 2026, Ukraina) đứng đó, chiếc khăn quấn quanh cổ, nhìn lên khán đài nơi cách đây tám năm cô từng nâng cúp vô địch đôi trẻ. Đối diện cô là Sloane Stephens, nhà vô địch US Open 2026, người đã bước qua cô ở chính sân đấu này trong một ký ức mà cả hai đều nhớ. Tối nay, lịch sử không lặp lại theo cách người ta nghĩ. Kostyuk thắng 6-1, 7-5, hai tuần sau khi cũng chính tay cô hạ Stephens tại Cincinnati với tỷ số sát nút 7-5, 7-5. Hai tuần, hai chiến thắng, cùng một đối thủ – một tín hiệu rõ ràng về sự thay đổi quyền lực trong làng quần vợt nữ. Tôi đã theo dõi trận đấu này từ hàng ghế báo chí, và điều đầu tiên tôi ghi nhận không phải là những cú ace – dù có tám cú – mà là cách Kostyuk bước vào sân. Cô không hề vội. Cô biết Stephens sẽ thay đổi điều gì đó, như cô nói sau trận: "Tôi biết Sloane sẽ cố gắng thay đổi điều gì đó, cô ấy luôn làm vậy." Sự chuẩn bị tâm lý đó không phải ngẫu nhiên. Nó đến từ việc đã đánh bại Stephens hai tuần trước, từ việc đã xem đi xem lại băng ghi hình, từ việc hiểu rằng một nhà vô địch Grand Slam không bao giờ chịu thua một cách dễ dàng. Set đầu tiên kết thúc chóng vánh 6-1. Kostyuk giao bóng với độ chính xác hiếm thấy, những cú thuận tay nặng như búa bổ vào góc cuối sân. Stephens, người từng nổi tiếng với khả năng phòng thủ linh hoạt, bị đẩy lùi liên tục. Nhưng set thứ hai mới là nơi câu chuyện thực sự diễn ra. Kostyuk vươn lên dẫn 4-2, và rồi – như một khoảnh khắc mất tập trung mà tôi đã thấy ở nhiều tay vợt trẻ – cô để Stephens san bằng tỷ số. Stephens bắt đầu trả giao bóng sâu hơn, kéo dài các pha bóng, buộc Kostyuk phải đánh nhiều hơn, và những cú winner bắt đầu chuyển thành lỗi tự đánh hỏng. Đây là lúc tôi muốn dừng lại. Nhiều bình luận viên sẽ nói về "bản lĩnh" hay "tinh thần chiến đấu" khi một tay vợt cứu được set point. Nhưng tôi nhìn vào dữ liệu. Kostyuk có 30 cú winner, hơn Stephens 20 cú. Cô có 8 cú ace, trong đó có một cú giao bóng không thể trả lại để cứu set point ở game thứ mười. Những con số đó không nói về sự kiên cường – chúng nói về một vũ khí đang hoạt động ở mức tối ưu. Cú giao bóng của cô không chỉ là điểm khởi đầu cho mỗi điểm; nó là vũ khí kết thúc điểm. Khi bạn có một cú giao bóng như vậy, bạn có thể chấp nhận rủi ro ở những cú đánh tiếp theo, và đó chính xác là những gì Kostyuk đã làm. Nhưng cũng chính dữ liệu đó phơi bày một điểm yếu mà tôi nghĩ sẽ trở thành vấn đề lớn hơn khi giải đấu tiến sâu. Kostyuk đã dẫn 6-1, 4-2 và suýt để thua set hai. Cô đã thắng ba game cuối cùng để khép lại trận đấu, nhưng khoảng trống giữa game thứ sáu và game thứ mười của set hai là một vùng tối. Khi Stephens điều chỉnh – trả bóng sâu hơn, kéo dài các pha bóng – Kostyuk không có phương án B. Cô tiếp tục đánh mạnh, và những cú đánh mạnh đó bắt đầu đi ra ngoài. Đây là một mô hình tôi đã thấy ở nhiều tay vợt trẻ có lối chơi tấn công: khi kế hoạch A không còn hiệu quả, họ không chậm lại để nghĩ, họ chỉ đánh mạnh hơn. Và đôi khi, điều đó cứu họ – như tối nay – nhưng đôi khi nó giết họ. Tôi nhớ lại Cincinnati, nơi Kostyuk cũng thắng Stephens 7-5, 7-5. Hai trận đấu, hai kịch bản khác nhau. Ở Cincinnati, tỷ số sát nút từ đầu đến cuối, một trận đấu chất lượng cao. Ở New York, set đầu một chiều, set hai đầy biến động. Điều đó cho tôi biết Stephens đã học được điều gì đó sau trận đầu tiên, nhưng cũng cho tôi biết Kostyuk đã học được điều gì đó sau trận thứ hai. Cô ấy đã thắng ba game cuối cùng không phải vì cô ấy đánh mạnh hơn, mà vì cô ấy giữ được bình tĩnh. Cô ấy cứu set point bằng một cú giao bóng không thể trả lại – đó là vũ khí, không phải chiến thuật. Nhưng cô ấy cũng thắng game cuối cùng bằng một cú trả giao bóng thông minh vào chân Stephens, buộc đối thủ phải lên lưới và dứt điểm bằng một cú passing shot. Đó là chiến thuật. 34 trận thắng trong mùa giải này. Con số đó đặt Kostyuk vào nhóm những tay vợt có số trận thắng nhiều nhất WTA. Cô ấy không còn là tay vợt trẻ đầy hứa hẹn nữa – cô ấy là một tay vợt đã khẳng định vị thế. Nhưng vị thế đó vẫn nằm ở ranh giới: cô ấy đánh bại các cựu vô địch, nhưng cô ấy vẫn chưa đánh bại được những tay vợt trong nhóm Top 5 một cách thường xuyên. Cô ấy có 30 cú winner trong một trận đấu, nhưng cô ấy cũng có những khoảng trống dài mà ở đó cô ấy biến mất khỏi trận đấu. Đây là bài toán kinh điển của lối chơi tấn công: bạn càng đánh mạnh, bạn càng có nhiều winner, nhưng bạn cũng càng có nhiều lỗi tự đánh hỏng. Và khi đối thủ của bạn là một tay vợt phòng thủ xuất sắc như Stephens, những lỗi đó sẽ bị trừng phạt. Tôi muốn nói về một điều mà ít người để ý. Trong trận đấu này, có một khoảnh khắc ở game thứ tám của set hai, khi Stephens đang dẫn 4-3 và giao bóng. Kostyuk đã thua ba game liên tiếp, và tôi thấy cô ấy nhìn lên khán đài, nơi có một nhóm cổ động viên Ukraina đang giương cờ. Cô ấy không vội vàng. Cô ấy hít một hơi thật sâu, điều chỉnh dây đàn, và sau đó thắng bốn điểm liên tiếp để bẻ game. Đó không phải là một khoảnh khắc kỹ thuật, mà là một khoảnh khắc tâm lý. Và tôi nghĩ đó là thứ sẽ quyết định tương lai của cô ấy ở giải đấu này – không phải những cú winner, mà là khả năng tìm lại sự bình tĩnh sau khi mất nhịp. Câu chuyện "trọn vòng" mà ban tổ chức US Open đã khai thác – Kostyuk từng vô địch đôi trẻ tại đây năm 2026, cùng năm Stephens vô địch đơn nữ – là một câu chuyện đẹp. Nhưng tôi không nghĩ đó là lý do cô ấy thắng. Cô ấy thắng vì cô ấy có một kế hoạch, vì cô ấy đã thực hiện kế hoạch đó trong hai tuần liên tiếp, và vì cô ấy có một vũ khí – cú giao bóng – mà khi hoạt động, có thể che giấu mọi sai lầm khác. Câu chuyện đẹp chỉ là phần thưởng thêm. Bây giờ, tôi muốn đưa ra một góc nhìn ngược với số đông. Mọi người sẽ nói rằng chiến thắng này cho thấy Kostyuk đã sẵn sàng cho một bước tiến lớn. Tôi không chắc. Tôi thấy một tay vợt có tài năng thật sự, nhưng tôi cũng thấy một tay vợt vẫn còn quá phụ thuộc vào cú giao bóng và những cú đánh mạnh. Khi cô ấy gặp một đối thủ có khả năng trả giao bóng tốt hơn Stephens – một tay vợt như Iga Swiatek hay Aryna Sabalenka – những khoảng trống ở set hai sẽ trở thành những khoảng trống chí mạng. Stephens đã cho thấy cách làm: kéo dài các pha bóng, đánh sâu vào cuối sân, và chờ đợi những lỗi tự đánh hỏng. Nếu Kostyuk không phát triển thêm một phương án B – một cách để thắng điểm khi cú đánh mạnh không đi vào – cô ấy sẽ tiếp tục thắng các trận đấu ở vòng một và vòng hai, nhưng sẽ dừng bước ở vòng bốn hoặc tứ kết. Tôi đã theo dõi quần vợt nữ hơn ba mươi năm, và tôi đã thấy nhiều tay vợt trẻ có những mùa giải 34 trận thắng. Một số người trong số họ đã trở thành nhà vô địch Grand Slam. Một số khác đã biến mất khỏi Top 20 chỉ sau hai năm. Sự khác biệt không nằm ở những cú winner – nó nằm ở khả năng thích nghi. Kostyuk đã thích nghi với Stephens trong hai trận đấu liên tiếp, và đó là một dấu hiệu tốt. Nhưng Stephens, dù từng vô địch Grand Slam, không còn ở đỉnh cao phong độ. Câu hỏi thật sự là: Kostyuk có thể thích nghi với một tay vợt đang ở đỉnh cao phong độ không? Chúng ta sẽ có câu trả lời ở vòng đấu tiếp theo. Đêm nay, tôi rời sân Louis Armstrong với một hình ảnh in sâu trong tâm trí. Không phải cú ace cứu set point, không phải cú passing shot ở game cuối. Đó là khoảnh khắc Kostyuk ngồi trên ghế ở game nghỉ, sau khi để thua ba game liên tiếp. Cô ấy không nhìn vào HLV của mình. Cô ấy nhìn vào đôi giày của mình, và cô ấy tự nói điều gì đó với chính mình. Tôi không nghe thấy lời nói, nhưng tôi thấy cách cô ấy đứng dậy và bước ra sân với một quyết tâm mới. Đó là khoảnh khắc tôi tin rằng cô ấy sẽ không dừng lại ở vòng một. Và đó cũng là khoảnh khắc tôi tự hỏi: liệu cô ấy có thể tái tạo khoảnh khắc đó khi đối mặt với một thử thách lớn hơn nhiều? Sân cỏ có thể đổi chủ, nhưng những đêm mất giọng vì tiếng gọi tên thì không bao giờ bán. Đêm nay, tiếng gọi tên Kostyuk vang lên từ khán đài Louis Armstrong, và tôi tin rằng nó sẽ còn vang xa hơn nữa. Nhưng tôi cũng biết rằng quần vợt không tha thứ cho những ai chỉ có một kế hoạch. Kostyuk có kế hoạch A tuyệt vời. Câu hỏi là liệu cô ấy có kế hoạch B không. Và câu trả lời, chúng ta sẽ thấy trong những ngày tới. Tôi già rồi, nên chỉ tin những gì mình đã chứng kiến, không tin những gì người ta kể lại. Đêm nay tôi đã chứng kiến một tay vợt trẻ đánh bại một nhà vô địch Grand Slam hai lần trong hai tuần. Tôi đã chứng kiến 30 cú winner, 8 cú ace, và một khoảnh khắc mất tập trung suýt trở thành thảm họa. Tôi đã chứng kiến một tay vợt biết cách thắng, nhưng tôi vẫn chưa chứng kiến một tay vợt biết cách thắng khi kế hoạch A không còn hiệu quả. Đó là bài kiểm tra tiếp theo. Và tôi sẽ ở đó để chứng kiến.